سه شنبه, 26 خرداد 1394 ساعت 18:18

مراتب فهم و حفظ قرآن در نظر آیة الله بهجت رحمة الله علیه

این مورد را ارزیابی کنید
(1 رای)

آیت الله بهجت

در مورد حفظ قرآن، در فکر باشید که به مرتبه‌ی بالاتری از حفظ، دست پیدا کنید.

 

 

آیة الله محمدی ری‌شهری در کتاب زم‌زم عرفان آورده‌اند:

حفظ قرآن مراتبی دارد. حفظ الفاظ، پایین‌ترین مرتبه‌ی حفظ قرآن است. در این مرتبه، الفاظ و عبارات قرآن، ضمیمه‌ی جان می‌گردد و طبعا آثار و برکات ویژه‌ی خود را دارد؛ اما بالاتر از آن، این است که معنای این الفاظ، در جان، نفوذ کند و برای انسان، تحول معنوی ایجاد نماید. هرچه بر نفوذ قرآن در عمق جان، افزوده شود، حافظ به مراتب بالاتری از حفظ قرآن دست می‌یابد. آیت الله بهجت، گویا برای اشاره به این نکته‌ی مهم، خطاب به این جانب فرمودند:

  • در مورد حفظ قرآن، در فکر باشید که به مرتبه‌ی بالاتری از حفظ، دست پیدا کنید.

ایشان در ادامه، به سخن ابن ابی الحدید در بهره‌وری مکرر وی از یکی از خطبه‌های نهج البلاغه اشاره کردند، آنجا که وی در ذیل خطبه‌ی 221 نهج البلاغه، ضمن توصیف جالبی از فصاحت این خطبه، می‌گوید:

  • سوگند به آن که همه امت‌ها بدو سوگند یاد می‌کنند، این خطبه را از پنجاه سال پیش تاکنون، بیش از هزار بار خوانده‌ام و هیچ‌گاه آن را نخواندم، مگر آن‌که ترس و هراس و حس پندگیری را در وجودم انداخته است و در دلم اضطرابی ایجاد کرده و در اعضایم لرزشی به وجود آورده است. و هیچ‌گاه در آن تامل نکردم، مگر آن‌که یاد درگذشت خاندان و خویشان و دوستان افتادم و در دل خویش گمان کردم که آن شخصی که علی حالش را وصف می‌کند، منم!

بنابراین، وقتی نهج البلاغه تا این حد در انسان اثر کند، قرآن باید در حافظ آن، آثار و برکات بیشتری داشته باشد. با تعمق در قرآن، می‌توان خیلی فراتر از این، مطلب جدید به دست آورد.

 

فهم قرآن نیز مانند حفظ آن، مراتبی دارد.مراتب فهم این کتاب آسمانی، در روایتی از امام علی علیه السلام، در چهار مرتبه خلاصه شده است:

ان کتاب الله علی اربعة اشیاء: علی العبارة و الاشارة و الطائف و الحقائق؛ فالعبارة للعوام، و الاشارة للخواص، و الطائف للاولیاء، و الحقائق للانبیاء.

همانا کتاب خدا بر چهار چیز استوار است: بر عبارت، اشارت، لطائف و حقائق. عبارت، برای عوام است، اشارت برای خواص، لطائف برای اولیا و حقائق برای انبیا.

ایشان - آیة الله بهجت - در دیداری دیگر به این جانب فرمودند:

  • از خدا بخواهید قرآنی که حفظ دارید، به نحو کامل در شما موثر باشد.

ایشان در گفتاری دیگر فرموده‌اند:

  • ما آن‌گونه که باید و شاید، از قرآن استفاده نمی‌کنیم. مسلمانان، در شأن اهل بیت علیهم السلام نیز در غایت اختلاف‌اند، الی ما شاء الله. نقل کرده‌اند که کسانی گفته‌اند:
    • به حرم رفتیم و سلام کردیم و جواب را از داخل ضریح شنیدیم

یا با ائمه صحبت کرده‌اند. همان‌گونه که مردم در عدیل قرآن، اختلاف مراتب دارند، در خود قرآن نیز چنین است.

یکی از مراتب حفظ و فهم قرآن احساس زنده بودن آن است

زنده بودن قرآن، موضوعی است که در احادیث متعددی، بر آن تاکید شده است. از جمله آنچه از امام باقر علیه السلام نقل شده که می‌فرماید:

  • ان القرآن حی لایموت، و الآیة حیة لاتموت، فلو کانت الآیة إذا نزلت فی الاقوام ماتوا ماتت الآیة، لمات القرآن، و لکن هی جاریة فی الباقین کما جرت فی الماضین

قرآن زنده است و نمی‌میرد، و آیه نیز زنده است و نمی‌میرد؛ زیرا اگر آیه‌ای که درباره اقوامی نازل شده است، با مردن آنها می‌مرد، قرآن نیز مرده بود؛ بلکه قرآن، در میان آیندگان، جاری است، همچنان‌که در میان گذشتگان، جاری بوده است.

اما نکته اساسی، این است که هر کسی نمی‌تواند زنده بودن قرآن را درک کند. از این رو، آیة الله بهجت، ضمن تاکید بر اهمیت حفظ قرآن، توصیه می‌فرمود:

  • کاری کنید که اخساس کنید قرآن زنده است و نکات جدیدی را از آن بفهمید.

 

با استفاده از:

محمدی ری‌شهری، محمد، 1325؛ زمزم عرفان: یادنامه فقیه عارف، حضرت آیة الله محمدتقی بجت؛ قم: دارالحدیث، 1431=1389 صص 26-31

 

 

نمودار بحث امروز:

نمودار با اندازه اصلی

حفظ در نظر علما

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

محبوب‌ترین‌ها

آخرین مطالب

خبرنامه‌ی والعادیات

هر هفته درس‌ها را در رایانامه خود داشته باشید. راستی جمعه‌ها پوشه هرزنامه خود را نیز نگاه کنید!